जनक जननि पद कमल रज, निज मस्तक पर धारि।
बन्दौं मातु सरस्वती, बुद्धि बल दे दातारि॥
अर्थ मातापित्यांच्या चरणकमलांची धूळ आपल्या मस्तकी धारण करून, बुद्धी आणि बळ देणाऱ्या सरस्वतीमातेची वंदना करतो.
पूर्ण जगत में व्याप्त तव, महिमा अमित अनंतु।
रामसागर के पाप को, मातु तुही अब हन्तु॥
अर्थ संपूर्ण जगात तुझा महिमा अपार आणि अनंत व्यापला आहे. हे माते, रामसागराच्या पापांचा आता तूच नाश कर.
जय श्री सकल बुद्धि बलरासी।
जय सर्वज्ञ अमर अविनासी॥
अर्थ समस्त बुद्धी आणि बळाची राशी असलेल्या श्रीमातेचा जयजयकार असो. सर्वज्ञ, अमर आणि अविनाशी मातेचा जयजयकार असो.
जय जय जय वीणाकर धारी।
करती सदा सुहंस सवारी॥
अर्थ हातात वीणा धारण करणारीचा जय जय जय असो. सदा सुंदर हंसावर स्वारी करणारी.
रूप चतुर्भुजधारी माता।
सकल विश्व अन्दर विख्याता॥
अर्थ चतुर्भुज रूप धारण करणारी माता. संपूर्ण विश्वात विख्यात आहे.
जग में पाप बुद्धि जब होती।
जबहि धर्म की फीकी ज्योती॥
अर्थ जगात जेव्हा पापबुद्धी पसरते आणि धर्माची ज्योत मंदावते.
तबहि मातु ले निज अवतारा।
पाप हीन करती महि तारा॥
अर्थ तेव्हा माता आपला अवतार घेते आणि पापांचा नाश करून पृथ्वीचा उद्धार करते.
बाल्मीकि जी थे बहम ज्ञानी।
तव प्रसाद जानै संसारा॥
अर्थ वाल्मीकी हे महान ज्ञानी होते — तुझ्या प्रसादाने सारे जग त्यांना ओळखते.
रामायण जो रचे बनाई।
आदि कवी की पदवी पाई॥
अर्थ त्यांनी रामायणाची रचना केली आणि आदिकवीची पदवी मिळवली.
कालिदास जो भये विख्याता।
तेरी कृपा दृष्टि से माता॥
अर्थ कालिदास जे विख्यात झाले, ते हे माते, तुझ्या कृपादृष्टीनेच.
तुलसी सूर आदि विद्धाना।
भये और जो ज्ञानी नाना॥
अर्थ तुलसीदास, सूरदास आदी विद्वान आणि अनेक ज्ञानी लोक झाले.
तिन्हहिं न और रहेउ अवलम्बा।
केवल कृपा आपकी अम्बा॥
अर्थ त्यांना दुसऱ्या कोणाचाही आधार नव्हता. हे अंबे, केवळ तुझीच कृपा होती.
करहु कृपा सोइ मातु भवानी।
दुखित दीन निज दासहि जानी॥
अर्थ हे माते भवानी, तीच कृपा कर — या दुःखी आणि दीनाला आपला दास जाणून.
पुत्र करै अपराध बहूता।
तेहि न धरइ चित सुन्दर माता॥
अर्थ पुत्र पुष्कळ अपराध करतो, परंतु सुंदर माता ते मनात ठेवत नाही.
राखु लाज जननी अब मेरी।
विनय करूं बहु भाँति घनेरी॥
अर्थ हे जननी, आता माझी लाज राख. मी अनेक प्रकारे विनवणी करतो.
मैं अनाथ तेरी अवलंबा।
कृपा करउ जय जय जगदंबा॥
अर्थ मी अनाथ आहे, तुझाच आधार आहे. कृपा कर, जय जय जगदंबा.
मधु कैटभ जो अति बलवाना।
बाहुयुद्ध विष्णू ते ठाना॥
अर्थ मधु आणि कैटभ जे अत्यंत बलवान होते, त्यांनी विष्णूंशी बाहुयुद्ध मांडले.
समर हजार पांच में घोरा।
फिर भी मुख उनसे नहिं मोरा॥
अर्थ पाच हजार वर्षे घोर युद्ध झाले, तरीही त्यांनी तोंड फिरवले नाही.
मातु सहाय भई तेहि काला।
बुद्धि विपरीत करी खलहाला॥
अर्थ त्या वेळी मातेने साहाय्य केले आणि त्या दुष्टांची बुद्धी विपरीत केली.
तेहि ते मृत्यु भई खल केरी।
पुरवहु मातु मनोरथ मेरी॥
अर्थ त्यामुळे त्या दुष्टांचा मृत्यू झाला. हे माते, माझाही मनोरथ पूर्ण कर.
चंड मुण्ड जो थे विख्याता।
छण महुं संहारेउ तेहि माता॥
अर्थ चंड आणि मुंड हे विख्यात असुर होते; मातेने त्यांचा क्षणार्धात संहार केला.
रक्तबीज से समरथ पापी।
सुर-मुनि हृदय धरा सब कांपी॥
अर्थ रक्तबीजासारखा समर्थ पापी — देव, मुनी, हृदय आणि धरती सर्व कापू लागले.
काटेउ सिर जिम कदली खम्बा।
बार बार बिनवउं जगदंबा॥
अर्थ केळीच्या खोडाप्रमाणे त्याचे मस्तक कापून टाकले. वारंवार जगदंबेची विनवणी करतो.
जग प्रसिद्ध जो शुंभ निशुंभा।
छिन में बधे ताहि तू अम्बा॥
अर्थ जगप्रसिद्ध शुंभ आणि निशुंभ यांचा हे अंबे, तू क्षणात वध केलास.
भरत-मातु बुधि फेरेउ जाई।
रामचन्द्र बनवास कराई॥
अर्थ भरताच्या मातेची (कैकेयीची) बुद्धी फिरवलीस आणि रामचंद्रांना वनवास घडवलास.
एहि विधि रावण वध तुम कीन्हा।
सुर नर मुनि सब कहुं सुख दीन्हा॥
अर्थ अशा प्रकारे तू रावणाचा वध घडवलास आणि देव, मनुष्य, मुनी सर्वांना सुख दिलेस.
को समरथ तव यश गुन गाना।
निगम अनादि अनंत बखाना॥
अर्थ तुझे यश आणि गुण गाण्यास कोण समर्थ आहे? वेदांनीही अनादी आणि अनंत असे वर्णिले आहे.
विष्णु रूद्र अज सकहिं न मारी।
जिनकी हो तुम रक्षाकारी॥
अर्थ विष्णू, रुद्र आणि ब्रह्मदेवही त्यांना मारू शकत नाहीत ज्यांचे तू रक्षण करतेस.
रक्त दन्तिका और शताक्षी।
नाम अपार है दानव भक्षी॥
अर्थ रक्तदंतिका आणि शताक्षी — अपार नावे आहेत, दानवांचे भक्षण करणारी.
दुर्गम काज धरा पर कीन्हा।
दुर्गा नाम सकल जग लीन्हा॥
अर्थ दुर्गम कार्ये पृथ्वीवर केलीस, म्हणून सकल जगाने दुर्गा हे नाव स्वीकारले.
दुर्ग आदि हरनी तू माता।
कृपा करहु जब जब सुखदाता॥
अर्थ दुर्ग (अडचणी) हरणाऱ्या हे माते, जेव्हा जेव्हा कृपा कर, हे सुखदात्री.
नृप कोपित जो मारन चाहै।
कानन में घेरे मृग नाहै॥
अर्थ राजा क्रोधित होऊन मारू पाहो किंवा वनात मृगांनी (जनावरांनी) घेरले जावो.
सागर मध्य पोत के भंगे।
अति तूफान नहीं कोऊ संगे॥
अर्थ सागराच्या मध्यभागी नाव फुटो, भीषण वादळ होवो आणि कोणी सोबत नसो.
भूत प्रेत बाधा या दुःख में।
हो दरिद्र अथवा संकट में॥
अर्थ भूतप्रेताची बाधा असो किंवा दुःखात असो, दारिद्र्य असो अथवा संकटात असो.
नाम जपे मंगल सब होई।
संशय इसमें करइ न कोई॥
अर्थ नाम जपल्याने सर्व मंगल होते. यात कोणीही संदेह करू नये.
पुत्रहीन जो आतुर भाई।
सबै छांड़ि पूजें एहि माई॥
अर्थ जो पुत्रहीन होऊन व्याकुळ आहे, त्याने सर्व सोडून या माईची पूजा करावी.
करै पाठ नित यह चालीसा।
होय पुत्र सुन्दर गुण ईसा॥
अर्थ नित्य या चालीसाचे पठण करावे, म्हणजे सुंदर गुणांचा पुत्र प्राप्त होईल.
धूपादिक नैवेद्य चढावै।
संकट रहित अवश्य हो जावै॥
अर्थ धूप आदी आणि नैवेद्य अर्पण केल्यास संकटातून निश्चितच मुक्ती मिळेल.
भक्ति मातु की करै हमेशा।
निकट न आवै ताहि कलेशा॥
अर्थ जो सदा मातेची भक्ती करतो, त्याच्याजवळ क्लेश येत नाही.
बंदी पाठ करें शत बारा।
बंदी पाश दूर हो सारा॥
अर्थ बंदिवानाने शंभर वेळा पठण केल्यास बंदिवासाचे पाश (बंधने) सर्व दूर होतील.
करहु कृपा भवमुक्ति भवानी।
मो कहं दास सदा निज जानी॥
अर्थ हे भवानी, भवसागरातून मुक्तीची कृपा कर. मला सदा आपला दास जाण.
माता सूरज कान्ति तव, अंधकार मम रूप।
डूबन ते रक्षा करहु, परूं न मैं भव-कूप॥
अर्थ हे माते, तुझी कांती सूर्यासारखी आहे आणि माझे रूप अंधकार आहे. बुडण्यापासून रक्षण कर, मी भवसागराच्या विहिरीत पडू नये.
बल बुद्धि विद्या देहुं मोहि, सुनहु सरस्वति मातु।
अधम रामसागरहिं तुम, आश्रय देउ पुनातु॥
अर्थ हे सरस्वतीमाते, ऐक; मला बळ, बुद्धी आणि विद्या दे. अधम रामसागराला तू आश्रय देऊन पवित्र कर.