ॐ अस्य श्रीकीलकमन्त्रस्य शिवऋषिः, अनुष्टुप् छन्दः,
श्रीमहासरस्वती देवता, श्रीजगदम्बाप्रीत्यर्थं
सप्तशतीपाठाङ्गत्वेन जपे विनियोगः ।
अर्थ विनियोग — या श्रीकीलक-मंत्राचे ऋषी शिव आहेत, छंद अनुष्टुप् आहे आणि देवता श्रीमहासरस्वती आहे; श्रीजगदंबेच्या प्रसन्नतेसाठी सप्तशती-पाठाचे अंग म्हणून जपात याचा विनियोग आहे.
ॐ नमश्चण्डिकायै ।
अर्थ ॐ, चंडिका देवीला नमस्कार असो.
ॐ विशुद्धज्ञानदेहाय त्रिवेदीदिव्यचक्षुषे ।
श्रेयःप्राप्तिनिमित्ताय नमः सोमार्धधारिणे ॥ १॥
अर्थ ॐ. ज्यांचे शरीर विशुद्ध ज्ञानमय आहे, तिन्ही वेद हेच ज्यांचे दिव्य नेत्र आहेत, आणि जे कल्याणाच्या (श्रेयाच्या) प्राप्तीचे निमित्त आहेत, त्या अर्धचंद्रधारी (शिवाला) नमस्कार असो.
सर्वमेतद्विजानीयान्मन्त्राणामभिकीलकम् ।
सोऽपि क्षेममवाप्नोति सततं जाप्यतत्परः ॥ २॥
अर्थ या समस्त (सप्तशतीला) मंत्रांचे अभिकीलक (त्यांना कीलित करणारी आणि उघडणारी किल्ली) समजावे. जो निरंतर याच्या जपात तत्पर राहतो, तोही क्षेम (कल्याण) प्राप्त करतो.
सिद्ध्यन्त्युच्चाटनादीनि वस्तूनि सकलान्यपि ।
एतेन स्तुवतां देवी स्तोत्रमात्रेण सिद्ध्यति ॥ ३॥
अर्थ याद्वारे स्तुती करणाऱ्यांची उच्चाटन आदी सर्व कार्ये सिद्ध होतात; केवळ या स्तोत्रानेच देवी प्रसन्न होऊन सिद्ध (प्राप्त) होते.
न मन्त्रो नौषधं तत्र न किञ्चिदपि विद्यते ।
विना जाप्येन सिद्ध्येत सर्वमुच्चाटनादिकम् ॥ ४॥
अर्थ अशा स्थितीत कोणत्याही मंत्राची, औषधीची अथवा अन्य कोणत्याही साधनाची गरज राहत नाही; (इतर) जपाशिवायच उच्चाटन आदी सर्व काही सिद्ध होते.
समग्राण्यपि सिद्ध्यन्ति लोकशङ्कामिमां हरः ।
कृत्वा निमन्त्रयामास सर्वमेवमिदं शुभम् ॥ ५॥
अर्थ (याने) समस्त कार्ये पूर्णपणे सिद्ध होतात — लोकांच्या या शंकेचा विचार करून भगवान हर (शिव) यांनी या संपूर्ण शुभ स्तोत्राला अशा प्रकारे (कीलित करून) मर्यादेत बांधले.
स्तोत्रं वै चण्डिकायास्तु तच्च गुप्तं चकार सः ।
समाप्तिर्न च पुण्यस्य तां यथावन्नियन्त्रणाम् ॥ ६॥
अर्थ त्यांनी (शिवांनी) चंडिकेचे ते स्तोत्र गुप्त केले. त्याच्या पुण्याला अंत नाही; जो त्या नियंत्रणाला (कीलनाला) यथाविधी (सोडवून पाठ करतो) —
सोऽपि क्षेममवाप्नोति सर्वमेवं न संशयः ।
कृष्णायां वा चतुर्दश्यामष्टम्यां वा समाहितः ॥ ७॥
अर्थ — तोही अशा प्रकारे निःसंशय क्षेम (कल्याण) आणि सर्व काही प्राप्त करतो. कृष्णपक्षातील चतुर्दशीला अथवा अष्टमीला एकाग्रचित्त (समाहित) होऊन —
ददाति प्रतिगृह्णाति नान्यथैषा प्रसीदति ।
इत्थंरूपेण कीलेन महादेवेन कीलितम् ॥ ८॥
अर्थ — (गुरू आणि शिष्य यांच्यात स्तोत्रमंत्र यथाविधी) दिला व घेतला जातो; याविना ही देवी प्रसन्न होत नाही. याच प्रकारे, याच रूपात, महादेवांनी (या स्तोत्राला) खिळ्याने (कीलकाने) कीलित करून ठेवले आहे.
यो निष्कीलां विधायैनां नित्यं जपति संस्फुटम् ।
स सिद्धः स गणः सोऽपि गन्धर्वो जायते नरः ॥ ९॥
अर्थ जो या (सप्तशतीला) निष्कील (कीलनरहित) करून रोज स्पष्ट उच्चारासह तिचा जप करतो, तो मनुष्य सिद्ध, गण आणि गंधर्वही होतो.
न चैवाप्यटतस्तस्य भयं क्वापीह जायते ।
नापमृत्युवशं याति मृतो मोक्षमवाप्नुयात् ॥ १०॥
अर्थ कोठेही फिरत असताना त्याला या लोकी कोणतेही भय उत्पन्न होत नाही; तो अपमृत्यूच्या अधीन जात नाही आणि देह सुटल्यावर मोक्ष प्राप्त करतो.
ज्ञात्वा प्रारभ्य कुर्वीत न कुर्वाणो विनश्यति ।
ततो ज्ञात्वैव सम्पन्नमिदं प्रारभ्यते बुधैः ॥ ११॥
अर्थ (कीलनाचे रहस्य) जाणूनच आरंभ करून पाठ करावा; जो असे करत नाही, त्याचा नाश होतो. म्हणूनच विद्वान हे (निष्कील होऊन) सिद्ध झाले आहे हे जाणूनच याचा आरंभ करतात.
सौभाग्यादि च यत्किञ्चिद् दृश्यते ललनाजने ।
तत्सर्वं तत्प्रसादेन तेन जाप्यमिदं शुभम् ॥ १२॥
अर्थ स्त्रीजनांमध्ये जे काही सौभाग्य आदी दिसून येते, ते सर्व त्याच (देवीच्या) कृपेने आहे; म्हणून हे शुभ स्तोत्र जप करण्यायोग्य आहे.
शनैस्तु जप्यमानेऽस्मिन् स्तोत्रे सम्पत्तिरुच्चकैः ।
भवत्येव समग्रापि ततः प्रारभ्यमेव तत् ॥ १३॥
अर्थ या स्तोत्राचा हळूहळू (मंद स्वरात) जप करत राहिल्यास संपूर्ण संपत्तीही उच्च रूपात (विपुलतेने) अवश्य प्राप्त होते; म्हणून याचा आरंभ अवश्य करावा.
ऐश्वर्यं यत्प्रसादेन सौभाग्यारोग्यसम्पदः ।
शत्रुहानिः परो मोक्षः स्तूयते सा न किं जनैः ॥ ॐ ॥ १४॥
अर्थ जिच्या कृपेने ऐश्वर्य, सौभाग्य, आरोग्य आणि संपत्ती, शत्रूंचा नाश आणि परम मोक्ष प्राप्त होतो, त्या (देवीची) स्तुती लोकांनी का करू नये? ॐ.
॥ इति देव्याः कीलकस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥
अर्थ अशा प्रकारे देवीचे कीलकस्तोत्र संपूर्ण झाले.
