श्री हनुमान आरती — आरती कीजै हनुमान लला की
आकार
मांडणी
आरती कीजै हनुमान लला की।
दुष्ट दलन रघुनाथ कला की॥
जाके बल से गिरिवर कांपे।
रोग दोष जाके निकट न झांके॥
अंजनि पुत्र महा बल दाई।
संतन के प्रभु सदा सहाई॥
दे बीरा रघुनाथ पठाये।
लंका जारि सीय सुधि लाये॥
लंका सो कोटि समुद्र सी खाई।
जात पवनसुत बार न लाई॥
लंका जारि असुर संहारे।
सियाराम जी के काज संवारे॥
लक्ष्मण मूर्छित पड़े सकारे।
लाय सजीवन प्राण उबारे॥
पैठि पाताल तोरि जमकारे।
अहिरावण की भुजा उखारे॥
बायें भुजा असुर दल मारे।
दाहिने भुजा संत जन तारे॥
सुर नर मुनि जन आरती उतारे।
जै जै जै हनुमान उचारे॥
कंचन थाल कपूर लौ छाई।
आरती करत अंजना माई॥
जो हनुमान जी की आरती गावे।
बसि बैकुंठ परमपद पावे॥
आरती कीजै हनुमान लला की।
दुष्ट दलन रघुनाथ कला की॥
शब्दार्थ
हनुमान लला प्रिय हनुमान, हनुमंत
दुष्ट दलन दुष्टांचा नाश करणारे
रघुनाथ रघुकुलाचे नाथ, प्रभू राम
कला अंश, शक्तीचे प्रकटीकरण
जाके बल से गिरिवर कांपे।
रोग दोष जाके निकट न झांके॥
शब्दार्थ
बल शक्ती, बळ
गिरिवर मोठे पर्वत
रोग आजार
दोष दोष, अवगुण, ग्रहदोष
अंजनि पुत्र महा बल दाई।
संतन के प्रभु सदा सहाई॥
शब्दार्थ
अंजनि पुत्र अंजनीमातेचे पुत्र
बल दाई बळ देणारे
संतन संतांचे, भक्तांचे
सहाई साहाय्यक, मदतनीस
दे बीरा रघुनाथ पठाये।
लंका जारि सीय सुधि लाये॥
शब्दार्थ
बीरा वीर, पराक्रमी दूत
पठाये पाठवले, धाडले
सीय सीतामाता
सुधि वार्ता, बातमी
लंका सो कोटि समुद्र सी खाई।
जात पवनसुत बार न लाई॥
शब्दार्थ
कोटि कोट्यवधी
खाई खंदक, खोल चर
पवनसुत पवनपुत्र, हनुमान
बार न लाई क्षणार्धात, पापणी लवण्याइतक्या वेळात
लंका जारि असुर संहारे।
सियाराम जी के काज संवारे॥
शब्दार्थ
जारि जाळून
असुर राक्षस, दैत्य
संहारे संहार केला, नाश केला
काज कार्य, काम
लक्ष्मण मूर्छित पड़े सकारे।
लाय सजीवन प्राण उबारे॥
शब्दार्थ
मूर्छित बेशुद्ध, मूर्च्छित
सकारे पहाट, सकाळ
सजीवन संजीवनी बुटी
उबारे वाचवले, रक्षण केले
पैठि पाताल तोरि जमकारे।
अहिरावण की भुजा उखारे॥
शब्दार्थ
पैठि प्रवेश करून
जमकारे यमराजाचे कारागृह, बंधन
अहिरावण पाताळातील राक्षसराजा
उखारे उपटून टाकल्या, नष्ट केल्या
बायें भुजा असुर दल मारे।
दाहिने भुजा संत जन तारे॥
शब्दार्थ
बायें भुजा डावी भुजा
असुर दल राक्षसांचा समूह
दाहिने भुजा उजवी भुजा
तारे उद्धार केला, तारले
सुर नर मुनि जन आरती उतारे।
जै जै जै हनुमान उचारे॥
शब्दार्थ
सुर देव
मुनि जन ऋषिमुनी
उतारे आरती ओवाळतात
उचारे उच्चार करतात, बोलतात
कंचन थाल कपूर लौ छाई।
आरती करत अंजना माई॥
शब्दार्थ
कंचन सोने, सुवर्ण
थाल ताट
कपूर कापूर (आरतीत जाळला जातो)
अंजना माई हनुमंतांची माता अंजना
जो हनुमान जी की आरती गावे।
बसि बैकुंठ परमपद पावे॥
शब्दार्थ
बैकुंठ विष्णूचे धाम, वैकुंठ
परमपद सर्वोच्च स्थान, मोक्ष
गावे गातो
बसि वास करून, निवास करून
परिचय
“आरती कीजै हनुमान लला की” ही श्रीहनुमंतांची सर्वांत लोकप्रिय आरती आहे. पवनपुत्र हनुमान हे प्रभू श्रीरामांचे परम भक्त आणि सेवक आहेत. या आरतीत त्यांच्या अपार शक्तीचे, भक्तीचे आणि रघुनाथांप्रतीच्या (श्रीरामांप्रतीच्या) समर्पणाचे वर्णन केले आहे.
आरतीचे महत्त्व
हनुमान आरतीला विशेष महत्त्व आहे, कारण हनुमंत हे संकटमोचन आणि बजरंगबली म्हणून ओळखले जातात. ही आरती गायल्याने भय, संकट आणि दुष्ट शक्तींचा नाश होतो. मंगळवारी आणि शनिवारी ही आरती करणे विशेष फलदायी मानले जाते.
आरती करण्याची विधी
- हनुमंतांच्या मूर्तीसमोर किंवा चित्रासमोर तुपाचा किंवा तेलाचा दिवा लावा
- शेंदूर, चमेलीचे तेल आणि लाल फुले अर्पण करा
- आरती गाताना ताट हनुमंतांसमोर घड्याळाच्या दिशेने फिरवा
- प्रसाद म्हणून बुंदी किंवा लाडू अर्पण करा
- आरतीनंतर हनुमान चालीसाचे पठण करणे अत्यंत शुभ आहे
संदर्भ 1
- Traditional Hindu Aarti — Named as the basis of this entry in its seed file
ही सामग्री वेद पथ संपादकीय संघाने संकलित व संपादित केली आहे, आणि तिचे टप्प्याटप्प्याने पुनरावलोकन सुरू आहे.
