साई बाबा व्रत कथा

शिर्डीच्या श्री साईबाबांना समर्पित हे व्रत प्रत्येक गुरुवारी ठेवले जाते आणि सलग नऊ गुरुवार केले जाते. हे व्रत कोणत्याही पुराणातून किंवा शास्त्रातून नव्हे, तर शिर्डीच्या साईबाबांच्या (महासमाधी १९१८) विसाव्या शतकातील भक्तिपरंपरेतून प्रचलित झाले आहे. खाली साईबाबा व्रताची पूजाविधी, उद्यापन व व्रतकथा दिली आहे.

व्रताचा दिवस: प्रत्येक गुरुवार, सलग नऊ गुरुवार. कोणत्याही गुरुवारपासून साईबाबांचे नाव घेऊन व्रत सुरू करता येते; यात तिथी किंवा महिन्याचा कोणताही नियम नाही.

साईबाबा व्रताचे महत्त्व

साईबाबा व्रत कोणीही व्यक्ती करू शकते. हे व्रत करण्याचे नियमही अत्यंत साधे आहेत. भक्तांचा विश्वास आहे की साईबाबा आपल्या भक्तांच्या इच्छा पूर्ण करतात आणि त्यांच्या स्मरणमात्राने जीवनातील बाधा कमी होतात. असे सांगितले जाते की शिर्डीच्या श्री साईबाबांच्या महिम्याला अंतपार नाही.

साईबाबा नऊ गुरुवार व्रत

साईबाबा व्रत कोणीही सामान्य माणूस करू शकतो. इतकेच नव्हे तर मुलेही हे व्रत करू शकतात. साईबाबा आपल्या भक्तांमध्ये कोणत्याही प्रकारचा भेदभाव करत नाहीत. भक्तांचा विश्वास आहे की त्यांच्या शरणी आलेल्या श्रीमंत-गरीब, कोणत्याही वर्गातील व्यक्तीची कार्ये सिद्ध होतात. साईबाबा व्रत एकदा सुरू केल्यानंतर नियमितपणे ९ गुरुवार केले जाते. हे व्रत कोणीही व्यक्ती कोणत्याही गुरुवारपासून साईबाबांचे नाव घेऊन सुरू करू शकते.

व्रत करण्यासाठी सकाळी स्नान केल्यानंतर साईबाबांच्या तसबिरीची पूजा केली जाते. साईबाबांची तसबीर ठेवण्यासाठी सर्वप्रथम पिवळ्या रंगाचे वस्त्र अंथरले जाते. त्यावर साईबाबांची प्रतिमा अथवा तसबीर ठेवली जाते. ती स्वच्छ पाण्याने पुसून तिला चंदनाचा टिळा लावला जातो.

साईबाबांच्या तसबिरीवर पिवळ्या फुलांचा हार घालावा. अगरबत्ती व दीप लावून साई व्रताची कथा वाचावी. आणि साईबाबांचे स्मरण करावे. यानंतर बेसनाच्या लाडवांचा प्रसाद वाटला जातो. हे व्रत फलाहार घेऊन करता येते. अथवा एकदा भोजन करून करता येते. या व्रतात काही ना काही खाणे आवश्यक आहे, उपाशी राहून हे व्रत केले जात नाही.

अशा प्रकारे व्रत केल्यानंतर ९ गुरुवार साईबाबांच्या मंदिरात जाऊन दर्शन घेणेही शुभ ठरते. घराजवळ साईबाबांचे मंदिर नसल्यास घरीही साईंच्या तसबिरीची पूर्ण श्रद्धेने पूजा करावी. कोणत्याही ठिकाणी असाल, व्रताची संख्या ९ होण्यापूर्वी ते मध्येच सोडू नये. प्रचलित परंपरेनुसार मासिक पाळी, आजारपण किंवा प्रवासामुळे एखाद्या गुरुवारी व्रत होऊ शकले नाही तर तो गुरुवार मोजला जात नाही; पुढच्या गुरुवारपासून व्रत पुढे चालू ठेवले जाते.

साईबाबा व्रत उद्यापन

शिर्डीच्या साईबाबांच्या व्रताची संख्या ९ झाल्यावर शेवटच्या व्रताच्या दिवशी पाच गरीब व्यक्तींना भोजन आणि सामर्थ्यानुसार दान द्यावे. याबरोबरच साईबाबांच्या कृपेचा प्रचार करण्यासाठी आपल्या सामर्थ्यानुसार साई व्रताची पुस्तके आपल्या आजूबाजूच्या लोकांत वाटली जातात — प्रचलित परंपरेत ५, ११ किंवा २१ पुस्तके (या पुस्तकात संख्या ७, ११ किंवा २१ दिली आहे). अशा प्रकारे हे व्रत संपवले जाते.

साईबाबा व्रत कथा

कथेचा स्रोत: आधुनिक भक्तिपरंपरा (साई व्रतपुस्तिकांत प्रचलित कथा)

एका शहरात कोकिळा नावाची स्त्री आणि तिचा पती महेशभाई राहत होते. दोघांचे वैवाहिक जीवन सुखमय होते. दोघांमध्ये परस्पर स्नेह व प्रेम होते. पण महेशभाईंना कधीकधी भांडण करण्याची सवय होती. परंतु कोकिळा आपल्या पतीच्या क्रोधाचे वाईट वाटून घेत नसे. ती धार्मिक आस्था व विश्वास असलेली स्त्री होती. तिच्या पतीचा व्यवसायही फार चांगला नव्हता. यामुळे तो आपला बहुतांश वेळ आपल्या घरीच घालवत असे. काळाबरोबर कामात आणखी घट झाल्याने त्याच्या स्वभावात आणखी चिडचिडेपणा वाढत गेला.

एके दिवशी दुपारी कोकिळेच्या दारी एक वृद्ध महाराज आले. त्यांच्या चेहऱ्यावर विलक्षण तेज होते. वृद्ध महाराजांनी भिक्षा मागितल्यावर तिने त्यांना डाळ-भात दिला. आणि दोन्ही हातांनी त्या वृद्ध बाबांना नमस्कार केला. बाबांनी आशीर्वाद दिल्यावर कोकिळेच्या मनातील दुःख तिच्या डोळ्यांतून वाहू लागले. यावर बाबांनी कोकिळेला श्री साई व्रताविषयी सांगितले आणि म्हणाले की हे व्रत ९ गुरुवार एकदा भोजन करून करायचे आहे. पूर्ण विधिविधानाने पूजा करावी आणि साईबाबांवर अतूट श्रद्धा ठेवावी. तुझी मनोकामना नक्की पूर्ण होईल.

महाराजांच्या सांगण्यानुसार कोकिळेने नऊ गुरुवार साईबाबांचे व्रत केले. आणि ९व्या गुरुवारी गरिबांना भोजनही दिले. त्याचबरोबर साईपुस्तके भेट म्हणून दिली. असे केल्याने तिच्या घरातील भांडणे दूर झाली आणि तिच्या घरातील सुखशांतीत वाढ झाली. यानंतर दोघांचे जीवन सुखमय झाले.

एकदा तिच्या जावेने बोलताबोलता तिला सांगितले की तिची मुले अभ्यास करत नाहीत, हेच कारण आहे की परीक्षेत ती नापास होतात. कोकिळाबहिणीने आपल्या जावेला श्री साईबाबांच्या ९ व्रतांचे महत्त्व सांगितले. कोकिळाबहिणीच्या सांगण्यानुसार जावेने साई व्रताचे पालन केले. त्याच्या थोड्याच दिवसांत तिची मुले अभ्यास करू लागली. आणि फार चांगल्या गुणांनी उत्तीर्ण झाली.