श्रीगोपालकवचम्
आकार
प्रदर्शन
मङ्गलाचरण 1
श्रीगणेशाय नमः ॥
प्रस्तावना 2
श्रीमहादेव उवाच ।
अथ वक्ष्यामि कवचं गोपालस्य जगद्गुरोः ।
यस्य स्मरणमात्रेण जीवन्मुक्तो भवेन्नरः ॥ १॥
शृणु देवि प्रवक्ष्यामि सावधानावधारय ।
नारदोऽस्य ऋषिर्देवि छेन्दोऽनुष्टुबुदाहृतम् ॥ २॥
विनियोग 1
देवता बालकृष्णश्च चतुर्वर्गप्रदायकः ।
ॐ अस्य श्रीगोणालकवचस्य नारद ऋषिः ।
अनुष्टुप्छन्दः । श्रीबालकृष्णो देवता ।
धर्मार्थकाममोक्षार्थे जपे विनियोगः ।
कवच 10
शिरो मे बालकृष्णश्च पातु नित्यं मम श्रुती ॥ ३॥
नारायणः पातु कण्ठं गोपीवन्द्यः कपोलकम् ।
नासिके मधुहा पातु चक्षुषी नदनन्दनः ॥ ४॥
जनार्दनः पातु दन्तानधरं माधवस्तथा ।
ऊर्ध्वोष्ठं पातु वाराहश्चिबुकं केशिसूदनः ॥ ५॥
हृदयं गोपिकानाथो नाभिं सेतुप्रदः सदा ।
हस्तौ गोवर्धनधरः पादौ पीताम्बरोऽवतु ॥ ६॥
कराङ्गुलीः श्रीधरो मे पादाङ्गुल्यः कृपामयः ।
लिङ्गं पातु गदापाणिर्बालक्रीडामनोरमः ॥ ७॥
जगन्नाथः पातु पूर्वं श्रीरामोऽवतु पश्चिमम् ।
उत्तरं कैटभारिश्च दक्षिणं हनुमत्प्रभुः ॥ ८॥
आग्नेय्यां पातु गोविन्दो नैरृत्यां पातु केशवः ।
वायव्यां पातु दैत्यारिरैशान्यां गोपनन्दनः ॥ ९॥
ऊर्ध्व पातु प्रलम्बारिरधः कैटभमर्दनः ।
शयानं पातु पूतात्मा गतौ पातु श्रियःपतिः ॥ १०॥
शेषः पातु निरालम्बे जाग्रद्भावे ह्यपाम्पतिः ।
भोजने केशिहा पातु कृष्णः सर्वाङ्गसन्धिषु ॥ ११॥
गणनासु निशानाथो दिवानाथो दिनक्षये ।
इति ते कथितं दिव्यं कवचं परमाद्भुतम् ॥ १२॥
फलश्रुति 4
यः पठेन्नित्यमेवेदं कवचं प्रयतो नरः ।
तस्याशु विपदो देवि नश्यन्ति रिपुसङ्घतः ॥ १३॥
अन्ते गोपालचरणं प्राप्नोति परमेश्वरि ।
त्रिसन्ध्यमेकसन्ध्यं वा यः षठेच्छृणुयादपि ॥ १४॥
तं सर्वदा रमानाथः परिपाति चतुर्भुजः ।
अज्ञात्वा कवचं देवि गोपालं पूजयेद्यदि ॥ १५॥
सर्वं तस्य वृथा देवि जपहोमार्चनादिकम् ।
सशस्त्रघातं सम्प्राप्य मृत्युमेति न संशयः ॥ १६॥
समापन 1
इति नारदपञ्चरात्रे ज्ञानामृतसारे चतुर्थरात्रे
श्रीगोपालकवचं सम्पूर्णम् ।
मङ्गलाचरण
मङ्गलाचरण
श्रीगणेशाय नमः ॥
प्रस्तावना
प्रस्तावना
श्रीमहादेव उवाच ।
अथ वक्ष्यामि कवचं गोपालस्य जगद्गुरोः ।
यस्य स्मरणमात्रेण जीवन्मुक्तो भवेन्नरः ॥ १॥
प्रस्तावना
शृणु देवि प्रवक्ष्यामि सावधानावधारय ।
नारदोऽस्य ऋषिर्देवि छेन्दोऽनुष्टुबुदाहृतम् ॥ २॥
विनियोग
विनियोग
देवता बालकृष्णश्च चतुर्वर्गप्रदायकः ।
ॐ अस्य श्रीगोणालकवचस्य नारद ऋषिः ।
अनुष्टुप्छन्दः । श्रीबालकृष्णो देवता ।
धर्मार्थकाममोक्षार्थे जपे विनियोगः ।
कवच
कवच
शिरो मे बालकृष्णश्च पातु नित्यं मम श्रुती ॥ ३॥
कवच
नारायणः पातु कण्ठं गोपीवन्द्यः कपोलकम् ।
नासिके मधुहा पातु चक्षुषी नदनन्दनः ॥ ४॥
कवच
जनार्दनः पातु दन्तानधरं माधवस्तथा ।
ऊर्ध्वोष्ठं पातु वाराहश्चिबुकं केशिसूदनः ॥ ५॥
कवच
हृदयं गोपिकानाथो नाभिं सेतुप्रदः सदा ।
हस्तौ गोवर्धनधरः पादौ पीताम्बरोऽवतु ॥ ६॥
कवच
कराङ्गुलीः श्रीधरो मे पादाङ्गुल्यः कृपामयः ।
लिङ्गं पातु गदापाणिर्बालक्रीडामनोरमः ॥ ७॥
कवच
जगन्नाथः पातु पूर्वं श्रीरामोऽवतु पश्चिमम् ।
उत्तरं कैटभारिश्च दक्षिणं हनुमत्प्रभुः ॥ ८॥
कवच
आग्नेय्यां पातु गोविन्दो नैरृत्यां पातु केशवः ।
वायव्यां पातु दैत्यारिरैशान्यां गोपनन्दनः ॥ ९॥
कवच
ऊर्ध्व पातु प्रलम्बारिरधः कैटभमर्दनः ।
शयानं पातु पूतात्मा गतौ पातु श्रियःपतिः ॥ १०॥
कवच
शेषः पातु निरालम्बे जाग्रद्भावे ह्यपाम्पतिः ।
भोजने केशिहा पातु कृष्णः सर्वाङ्गसन्धिषु ॥ ११॥
कवच
गणनासु निशानाथो दिवानाथो दिनक्षये ।
इति ते कथितं दिव्यं कवचं परमाद्भुतम् ॥ १२॥
फलश्रुति
फलश्रुति
यः पठेन्नित्यमेवेदं कवचं प्रयतो नरः ।
तस्याशु विपदो देवि नश्यन्ति रिपुसङ्घतः ॥ १३॥
फलश्रुति
अन्ते गोपालचरणं प्राप्नोति परमेश्वरि ।
त्रिसन्ध्यमेकसन्ध्यं वा यः षठेच्छृणुयादपि ॥ १४॥
फलश्रुति
तं सर्वदा रमानाथः परिपाति चतुर्भुजः ।
अज्ञात्वा कवचं देवि गोपालं पूजयेद्यदि ॥ १५॥
फलश्रुति
सर्वं तस्य वृथा देवि जपहोमार्चनादिकम् ।
सशस्त्रघातं सम्प्राप्य मृत्युमेति न संशयः ॥ १६॥
समापन
समापन
इति नारदपञ्चरात्रे ज्ञानामृतसारे चतुर्थरात्रे
श्रीगोपालकवचं सम्पूर्णम् ।
परिचय
नारदपञ्चरात्र (ज्ञानामृतसार) में वर्णित यह श्रीगोपालकवच भगवान् महादेव द्वारा देवी को उपदिष्ट है। इसमें बालकृष्ण (गोपाल) के विविध नाम-रूपों का आवाहन कर सिर से पाँव तक प्रत्येक अङ्ग तथा दसों दिशाओं में रक्षा की प्रार्थना की गई है। अन्त में इसका नित्य पाठ करने वाले को विपत्ति व शत्रुओं से मुक्ति एवं गोपाल-चरण की प्राप्ति का फल कहा गया है।
यहाँ संस्कृत मूल पाठ प्रामाणिक स्रोत से अक्षरशः दिया गया है; अर्थ व्याख्यात्मक है। धार्मिक-विद्वत् समीक्षा अपेक्षित।
संदर्भ 2
- Sanskrit Documents — श्रीगोपालकवचम् — gopAlakavacham, PSA Easwaran द्वारा संशोधित
संस्कृत मूल पाठ प्रामाणिक स्रोत से अक्षरशः; अर्थ व्याख्यात्मक। धार्मिक समीक्षा अपेक्षित।
लाइसेंस: Verified against sanskritdocuments.org
- Hindupedia — Gopala Kavacham (English) — अंगों और दिशाओं की रक्षा का विवरण, व्याख्यात्मक अर्थ
यह सामग्री वेद पथ संपादकीय टीम द्वारा संकलित एवं संपादित है, और इसकी क्रमशः समीक्षा की जा रही है।
