शुक्रवार प्रदोष व्रत कथा

तिथी: शुक्रवारी येणारी त्रयोदशी (शुक्ल किंवा कृष्ण पक्ष). ज्या दिवशी प्रदोषकाळी (सूर्यास्तानंतरच्या संध्यासमयी) त्रयोदशी असते त्या दिवशी व्रत होते, आणि तो दिवस ज्या वारी येतो त्या वाराचा प्रदोष मानला जातो. दिनांक स्थानानुसार बदलू शकतो.

सूतजी म्हणाले की हे ऋषींनो! अशी मान्यता आहे की शुक्रवार प्रदोष व्रताच्या प्रभावाने सौभाग्य व सुखसमृद्धीची वृद्धी होते, म्हणून स्त्रिया हे व्रत विशेषतः सौभाग्यासाठी करतात. हे व्रत सकल पदार्थ (धर्म, अर्थ, काम, मोक्ष) देणारे मानले जाते.

व्रतविधी

याची पूजनविधी सोमवार प्रदोष व्रताप्रमाणेच आहे तसेच आहारात श्वेत वस्तू व वस्त्रेही श्वेत असावीत. आता तुम्ही एका प्राचीन कथेचे श्रवण करा.

कथा

कथेचा स्रोत: लोकपरंपरा (व्रतपुस्तिकांमध्ये प्रचलित कथा; कोणत्याही पुराणात हिचे स्थान निश्चित केलेले नाही)

प्राचीन काळची गोष्ट आहे की एका नगरात तीन मित्र राहत होते. त्यांच्यापैकी एक क्षत्रिय (राजकुमार), दुसरा ब्राह्मणपुत्र आणि तिसरा वणिकपुत्र होता. राजकुमार व ब्राह्मणपुत्र आधीच विवाहित होते. तर वणिकपुत्राचा विवाह काही दिवसांपूर्वीच झाला होता, परंतु गौना (सासरी आणणे) झाले नव्हते.

एके दिवशी तिन्ही मित्र स्त्रियांविषयी चर्चा करत होते. ब्राह्मणपुत्राने स्त्रियांची प्रशंसा करत म्हटले की स्त्रीविरहित घर एक प्रकारे भुतांचा डेरा असते. वणिकपुत्राने हे ऐकले तेव्हा त्याने आपल्या पत्नीला लवकरच आणण्याचा निर्णय घेतला. घरी पोहोचून त्याने ही गोष्ट आपल्या मातापित्यांना सांगितली तेव्हा मातापित्यांनी त्याला समजावत सांगितले की आत्ता शुक्रतारा अस्तंगत आहे. अशा वेळी सुनांना-मुलींना त्यांच्या घरून सासरी आणणे शुभ नसते.

पण वणिकपुत्र ऐकला नाही आणि दुसऱ्याच दिवशी सासरी जाऊन पोहोचला. सासरच्या लोकांनीही त्याला खूप समजावले, पण तो आपल्या हट्टावर ठाम राहिला. अखेरीस मातापित्यांना नाइलाजाने आपल्या कन्येला पाठवावे लागले.

सासरहून निघून वणिकपुत्र नगराबाहेर पडतो न पडतो तोच त्याच्या बैलगाडीचे चाक निखळून दूर जाऊन पडले आणि बैलाचाही एक पाय मोडला. पतिपत्नी दोघांनाही बरीच जखम झाली. जशीतशी काही अंतर पुढे गेल्यावर वाटेत त्यांना दरोडेखोर भेटले. दरोडेखोरांनी त्यांचे सर्व धन लुटले. दोघे रडतभेकत घरी पोहोचले.

घरी पोहोचल्यावर वणिकपुत्राला सर्पाने दंश केला. त्याच्या मातापित्यांनी वैद्याला बोलावले तेव्हा वैद्याने वणिकपुत्राच्या तीन दिवसांत मृत्यूची घोषणा केली.

ब्राह्मणपुत्राला ही बातमी मिळाली तेव्हा तो त्याला पाहण्यासाठी लगेच त्याच्या घरी आला. त्याने त्याच्या मातापित्यांना शुक्रवार प्रदोष व्रत करण्याचा सल्ला देत सांगितले की याला पत्नीसह परत सासरी पाठवा. सर्व विपत्ती यासाठीच आल्या आहेत, कारण तुमचा पुत्र शुक्रास्त काळात पत्नीला तिच्या माहेरून घेऊन आला आहे. जर तो तेथे गेला तर निश्चितच वाचेल.

ब्राह्मणपुत्राचे बोलणे वणिकपुत्राच्या मातापित्यांना पटले, म्हणून त्यांनी त्याचे अनुसरण केले. वणिकपुत्र सासरी पोहोचला आणि काही दिवस तेथे राहिला तेव्हा सर्पविषाचा प्रभाव संपून तो पूर्णपणे बरा झाला आणि कथेनुसार, शुक्रवार प्रदोष व्रताच्या प्रभावाने त्याचे सर्व कष्ट दूर झाले.

आरती

पूजनाच्या शेवटी श्री शिव आरती — ॐ जय शिव ओंकारा चे गायन करावे.

व्रताची संपूर्ण विधी, माहात्म्य व उद्यापनविधीसाठी पाहा — प्रदोष व्रत कथा व पूजनविधी.