श्री रुद्रं लघुन्यासम्
आकार
प्रदर्शन
ध्यानम्
ॐ अथात्मानग्ं शिवात्मानं श्री रुद्ररूपं ध्यायेत् ॥
शुद्धस्फटिक संकाशं त्रिनेत्रं पंच वक्त्रकम् ।
गंगाधरं दशभुजं सर्वाभरण भूषितम् ॥
नीलग्रीवं शशांकांकं नाग यज्ञोप वीतिनम् ।
व्याघ्र चर्मोत्तरीयं च वरेण्यमभय प्रदम् ॥
कमंडल्-वक्ष सूत्राणां धारिणं शूलपाणिनम् ।
ज्वलंतं पिंगलजटा शिखा-मुद्योत धारिणम् ॥
वृष स्कंध समारूढं उमा देहार्ध धारिणम् ।
अमृतेनाप्लुतं शांतं दिव्यभोग समन्वितम् ॥
दिग्देवता समायुक्तं सुरासुर नमस्कृतम् ।
नित्यं च शाश्वतं शुद्धं ध्रुव-मक्षर-मव्ययम् ।
सर्व व्यापिन-मीशानं रुद्रं-वैँ विश्वरूपिणम् ।
एवं ध्यात्वा द्विजः सम्यक् ततो यजनमारभेत् ॥
स्नानार्चन-विधिः
अथातो रुद्र स्नानार्चनाभिषेक विधिं-व्याँ᳚ख्यास्यामः ।
आदित एव तीर्थे स्नात्वा,
उदेत्य शुचिः प्रयतो ब्रह्मचारी शुक्लवासा देवाभिमुखः स्थित्वा,
आत्मनि देवताः स्थापयेत् ॥
आत्मनि देवता-स्थापनम्
प्रजनने ब्रह्मा तिष्ठतु ।
पादयोर्विष्णुस्तिष्ठतु ।
हस्तयोर्हरस्तिष्ठतु ।
बाह्वोरिंद्रस्तिष्ठतु ।
जठरेऽग्निस्तिष्ठतु ।
हृद॑ये शिवस्तिष्ठतु ।
कंठे वसवस्तिष्ठंतु ।
वक्त्रे सरस्वती तिष्ठतु ।
नासिकयो-र्वायुस्तिष्ठतु ।
नयनयो-श्चंद्रादित्यौ तिष्ठेताम् ।
कर्णयोरश्विनौ तिष्ठेताम् ।
ललाटे रुद्रास्तिष्ठंतु ।
मूर्ध्न्यादित्यास्तिष्ठंतु ।
शिरसि महादेवस्तिष्ठतु ।
शिखायां-वाँमदेवास्तिष्ठतु ।
पृष्ठे पिनाकी तिष्ठतु ।
पुरतः शूली तिष्ठतु ।
पार्श्वयोः शिवाशंकरौ तिष्ठेताम् ।
सर्वतो वायुस्तिष्ठतु ।
ततो बहिः सर्वतोऽग्निर्ज्वालामाला-परिवृतस्तिष्ठतु ।
सर्वेष्वंगेषु सर्वा देवता यथास्थानं तिष्ठंतु ।
माग्ं रक्षंतु ।
अङ्ग-श्रयण-मन्त्राः
अ॒ग्निर्मे॑ वा॒चि श्रि॒तः ।
वाग्धृद॑ये ।
हृद॑यं॒ मयि॑ ।
अ॒हम॒मृते᳚ ।
अ॒मृतं॒ ब्रह्म॑णि ।
वा॒युर्मे᳚ प्रा॒णे श्रि॒तः ।
प्रा॒णो हृद॑ये ।
हृद॑यं॒ मयि॑ ।
अ॒हम॒मृते᳚ ।
अ॒मृतं॒ ब्रह्म॑णि ।
सूर्यो॑ मे॒ चक्षुषि श्रि॒तः ।
चक्षु॒र्हृद॑ये ।
हृद॑यं॒ मयि॑ ।
अ॒हम॒मृते᳚ ।
अ॒मृतं॒ ब्रह्म॑णि ।
चं॒द्रमा॑ मे॒ मन॑सि श्रि॒तः ।
मनो॒ हृद॑ये ।
हृद॑यं॒ मयि॑ ।
अ॒हम॒मृते᳚ ।
अ॒मृतं॒ ब्रह्म॑णि ।
दिशो॑ मे॒ श्रोत्रे᳚ श्रि॒ताः ।
श्रोत्र॒ग्ं॒ हृद॑ये ।
हृद॑यं॒ मयि॑ ।
अ॒हम॒मृते᳚ ।
अ॒मृतं॒ ब्रह्म॑णि ।
आपोमे॒ रेतसि श्रि॒ताः ।
रेतो हृद॑ये ।
हृद॑यं॒ मयि॑ ।
अ॒हम॒मृते᳚ ।
अ॒मृतं॒ ब्रह्म॑णि ।
पृ॒थि॒वी मे॒ शरी॑रे श्रि॒ता ।
शरी॑र॒ग्ं॒ हृद॑ये ।
हृद॑यं॒ मयि॑ ।
अ॒हम॒मृते᳚ ।
अ॒मृतं॒ ब्रह्म॑णि ।
ओ॒ष॒धि॒ व॒न॒स्पतयो॑ मे॒ लोम॑सु श्रि॒ताः ।
लोमा॑नि॒ हृद॑ये ।
हृद॑यं॒ मयि॑ ।
अ॒हम॒मृते᳚ ।
अ॒मृतं॒ ब्रह्म॑णि ।
इंद्रो॑ मे॒ बले᳚ श्रि॒तः ।
बल॒ग्ं॒ हृद॑ये ।
हृद॑यं॒ मयि॑ ।
अ॒हम॒मृते᳚ ।
अ॒मृतं॒ ब्रह्म॑णि ।
प॒र्जन्यो॑ मे॒ मू॒र्ध्नि श्रि॒तः ।
मू॒र्धा हृद॑ये ।
हृद॑यं॒ मयि॑ ।
अ॒हम॒मृते᳚ ।
अ॒मृतं॒ ब्रह्म॑णि ।
ईशा॑नो मे॒ म॒न्यौ श्रि॒तः ।
म॒न्युर्हृद॑ये ।
हृद॑यं॒ मयि॑ ।
अ॒हम॒मृते᳚ ।
अ॒मृतं॒ ब्रह्म॑णि ।
आ॒त्मा म॑ आ॒त्मनि॑ श्रि॒तः ।
आ॒त्मा हृद॑ये ।
हृद॑यं॒ मयि॑ ।
अ॒हम॒मृते᳚ ।
अ॒मृतं॒ ब्रह्म॑णि ।
पुन॑र्म आ॒त्मा पुन॒रायु॒ रागा᳚त् । पुनः॑ प्रा॒णः पुन॒राकू॑त॒मागा᳚त् ।
वै॒श्वा॒न॒रो र॒श्मिभि॑र्वावृधा॒नः । अं॒तस्ति॑ष्ठ॒त्वमृत॑स्य गो॒पाः ॥
विनियोगः
अस्य श्री रुद्राध्याय प्रश्न महामंत्रस्य,
अघोर ऋषिः,
अनुष्टुप् छंदः,
संकर्षण मूर्ति स्वरूपो योऽसावादित्यः परमपुरुषः स एष रुद्रो देवता ।
नमः शिवायेति बीजम् ।
शिवतरायेति शक्तिः ।
महादेवायेति कीलकम् ।
श्री सांब सदाशिव प्रसाद सिद्ध्यर्थे जपे विनियोगः ॥
कर-न्यासः
ॐ अग्निहोत्रात्मने अंगुष्ठाभ्यां नमः ।
दर्शपूर्ण मासात्मने तर्जनीभ्यां नमः ।
चातुर्मास्यात्मने मध्यमाभ्यां नमः ।
निरूढ पशुबंधात्मने अनामिकाभ्यां नमः ।
ज्योतिष्टोमात्मने कनिष्ठिकाभ्यां नमः ।
सर्वक्रत्वात्मने करतल करपृष्ठाभ्यां नमः ॥
अङ्ग-न्यासः
अग्निहोत्रात्मने हृदयाय नमः ।
दर्शपूर्ण मासात्मने शिरसे स्वाहा ।
चातुर्मास्यात्मने शिखायै वषट् ।
निरूढ पशुबंधात्मने कवचाय हुम् ।
ज्योतिष्टोमात्मने नेत्रत्रयाय वौषट् ।
सर्वक्रत्वात्मने अस्त्रायफट् । भूर्भुवस्सुवरोमिति दिग्बंधः ॥
ध्यानम्
आपाताल-नभःस्थलांत-भुवन-ब्रह्मांड-माविस्फुरत्-
ज्योतिः स्फाटिक-लिंग-मौलि-विलसत्-पूर्णेंदु-वांतामृतैः ।
अस्तोकाप्लुत-मेक-मीश-मनिशं रुद्रानु-वाकांजपन्
ध्याये-दीप्सित-सिद्धये ध्रुवपदं-विँप्रोऽभिषिंचे-च्छिवम् ॥
ब्रह्मांड व्याप्तदेहा भसित हिमरुचा भासमाना भुजंगैः
कंठे कालाः कपर्दाः कलित-शशिकला-श्चंड कोदंड हस्ताः ।
त्र्यक्षा रुद्राक्षमालाः प्रकटितविभवाः शांभवा मूर्तिभेदाः
रुद्राः श्रीरुद्रसूक्त-प्रकटितविभवा नः प्रयच्छंतु सौख्यम् ॥
गणपति-प्रार्थना
ॐ ग॒णानां᳚ त्वा ग॒णप॑तिग्ं हवामहे क॒विं क॑वी॒नामु॑प॒मश्र॑वस्तमम् ।
ज्ये॒ष्ठ॒राजं॒ ब्रह्म॑णां ब्रह्मणस्पत॒ आ नः॑ शृ॒ण्वन्नू॒तिभि॑स्सीद॒ साद॑नम् ॥
महागणपतये॒ नमः ॥
शान्ति-प्रार्थना
शं च॑ मे॒ मय॑श्च मे प्रि॒यं च॑ मेऽनुका॒मश्च॑ मे॒ काम॑श्च मे सौमनस॒श्च॑ मे भ॒द्रं च॑ मे॒ श्रेय॑श्च मे॒ वस्य॑श्च मे॒ यश॑श्च मे॒ भग॑श्च मे॒ द्रवि॑णं च मे यं॒ता च॑ मे ध॒र्ता च॑ मे॒ क्षेम॑श्च मे॒ धृति॑श्च मे॒ विश्वं॑ च मे॒ मह॑श्च मे सं॒विँच्च॑ मे॒ ज्ञात्रं॑ च मे॒ सूश्च॑ मे प्र॒सूश्च॑ मे॒ सीरं॑ च मे ल॒यश्च॑ म ऋ॒तं च॑ मे॒ऽमृतं॑ च मेऽय॒क्ष्मं च॒ मेऽना॑मयच्च मे जी॒वातु॑श्च मे दीर्घायु॒त्वं च॑ मेऽनमि॒त्रं च॒ मेऽभ॑यं च मे सु॒गं च॑ मे॒ शय॑नं च मे सू॒षा च॑ मे॒ सु॒दिनं॑ च मे ॥
ॐ शांतिः॒ शांतिः॒ शांतिः॑ ॥
ध्यानम्
ध्यानम्
ॐ अथात्मानग्ं शिवात्मानं श्री रुद्ररूपं ध्यायेत् ॥
शुद्धस्फटिक संकाशं त्रिनेत्रं पंच वक्त्रकम् ।
गंगाधरं दशभुजं सर्वाभरण भूषितम् ॥
नीलग्रीवं शशांकांकं नाग यज्ञोप वीतिनम् ।
व्याघ्र चर्मोत्तरीयं च वरेण्यमभय प्रदम् ॥
कमंडल्-वक्ष सूत्राणां धारिणं शूलपाणिनम् ।
ज्वलंतं पिंगलजटा शिखा-मुद्योत धारिणम् ॥
वृष स्कंध समारूढं उमा देहार्ध धारिणम् ।
अमृतेनाप्लुतं शांतं दिव्यभोग समन्वितम् ॥
दिग्देवता समायुक्तं सुरासुर नमस्कृतम् ।
नित्यं च शाश्वतं शुद्धं ध्रुव-मक्षर-मव्ययम् ।
सर्व व्यापिन-मीशानं रुद्रं-वैँ विश्वरूपिणम् ।
एवं ध्यात्वा द्विजः सम्यक् ततो यजनमारभेत् ॥
स्नानार्चन-विधिः
स्नानार्चन-विधिः
अथातो रुद्र स्नानार्चनाभिषेक विधिं-व्याँ᳚ख्यास्यामः ।
आदित एव तीर्थे स्नात्वा,
उदेत्य शुचिः प्रयतो ब्रह्मचारी शुक्लवासा देवाभिमुखः स्थित्वा,
आत्मनि देवताः स्थापयेत् ॥
आत्मनि देवता-स्थापनम्
आत्मनि देवता-स्थापनम्
प्रजनने ब्रह्मा तिष्ठतु ।
पादयोर्विष्णुस्तिष्ठतु ।
हस्तयोर्हरस्तिष्ठतु ।
बाह्वोरिंद्रस्तिष्ठतु ।
जठरेऽग्निस्तिष्ठतु ।
हृद॑ये शिवस्तिष्ठतु ।
कंठे वसवस्तिष्ठंतु ।
वक्त्रे सरस्वती तिष्ठतु ।
नासिकयो-र्वायुस्तिष्ठतु ।
नयनयो-श्चंद्रादित्यौ तिष्ठेताम् ।
कर्णयोरश्विनौ तिष्ठेताम् ।
ललाटे रुद्रास्तिष्ठंतु ।
मूर्ध्न्यादित्यास्तिष्ठंतु ।
शिरसि महादेवस्तिष्ठतु ।
शिखायां-वाँमदेवास्तिष्ठतु ।
पृष्ठे पिनाकी तिष्ठतु ।
पुरतः शूली तिष्ठतु ।
पार्श्वयोः शिवाशंकरौ तिष्ठेताम् ।
सर्वतो वायुस्तिष्ठतु ।
ततो बहिः सर्वतोऽग्निर्ज्वालामाला-परिवृतस्तिष्ठतु ।
सर्वेष्वंगेषु सर्वा देवता यथास्थानं तिष्ठंतु ।
माग्ं रक्षंतु ।
अङ्ग-श्रयण-मन्त्राः
अङ्ग-श्रयण-मन्त्राः
अ॒ग्निर्मे॑ वा॒चि श्रि॒तः ।
वाग्धृद॑ये ।
हृद॑यं॒ मयि॑ ।
अ॒हम॒मृते᳚ ।
अ॒मृतं॒ ब्रह्म॑णि ।
वा॒युर्मे᳚ प्रा॒णे श्रि॒तः ।
प्रा॒णो हृद॑ये ।
हृद॑यं॒ मयि॑ ।
अ॒हम॒मृते᳚ ।
अ॒मृतं॒ ब्रह्म॑णि ।
सूर्यो॑ मे॒ चक्षुषि श्रि॒तः ।
चक्षु॒र्हृद॑ये ।
हृद॑यं॒ मयि॑ ।
अ॒हम॒मृते᳚ ।
अ॒मृतं॒ ब्रह्म॑णि ।
चं॒द्रमा॑ मे॒ मन॑सि श्रि॒तः ।
मनो॒ हृद॑ये ।
हृद॑यं॒ मयि॑ ।
अ॒हम॒मृते᳚ ।
अ॒मृतं॒ ब्रह्म॑णि ।
दिशो॑ मे॒ श्रोत्रे᳚ श्रि॒ताः ।
श्रोत्र॒ग्ं॒ हृद॑ये ।
हृद॑यं॒ मयि॑ ।
अ॒हम॒मृते᳚ ।
अ॒मृतं॒ ब्रह्म॑णि ।
आपोमे॒ रेतसि श्रि॒ताः ।
रेतो हृद॑ये ।
हृद॑यं॒ मयि॑ ।
अ॒हम॒मृते᳚ ।
अ॒मृतं॒ ब्रह्म॑णि ।
पृ॒थि॒वी मे॒ शरी॑रे श्रि॒ता ।
शरी॑र॒ग्ं॒ हृद॑ये ।
हृद॑यं॒ मयि॑ ।
अ॒हम॒मृते᳚ ।
अ॒मृतं॒ ब्रह्म॑णि ।
ओ॒ष॒धि॒ व॒न॒स्पतयो॑ मे॒ लोम॑सु श्रि॒ताः ।
लोमा॑नि॒ हृद॑ये ।
हृद॑यं॒ मयि॑ ।
अ॒हम॒मृते᳚ ।
अ॒मृतं॒ ब्रह्म॑णि ।
इंद्रो॑ मे॒ बले᳚ श्रि॒तः ।
बल॒ग्ं॒ हृद॑ये ।
हृद॑यं॒ मयि॑ ।
अ॒हम॒मृते᳚ ।
अ॒मृतं॒ ब्रह्म॑णि ।
प॒र्जन्यो॑ मे॒ मू॒र्ध्नि श्रि॒तः ।
मू॒र्धा हृद॑ये ।
हृद॑यं॒ मयि॑ ।
अ॒हम॒मृते᳚ ।
अ॒मृतं॒ ब्रह्म॑णि ।
ईशा॑नो मे॒ म॒न्यौ श्रि॒तः ।
म॒न्युर्हृद॑ये ।
हृद॑यं॒ मयि॑ ।
अ॒हम॒मृते᳚ ।
अ॒मृतं॒ ब्रह्म॑णि ।
आ॒त्मा म॑ आ॒त्मनि॑ श्रि॒तः ।
आ॒त्मा हृद॑ये ।
हृद॑यं॒ मयि॑ ।
अ॒हम॒मृते᳚ ।
अ॒मृतं॒ ब्रह्म॑णि ।
पुन॑र्म आ॒त्मा पुन॒रायु॒ रागा᳚त् । पुनः॑ प्रा॒णः पुन॒राकू॑त॒मागा᳚त् ।
वै॒श्वा॒न॒रो र॒श्मिभि॑र्वावृधा॒नः । अं॒तस्ति॑ष्ठ॒त्वमृत॑स्य गो॒पाः ॥
विनियोगः
विनियोगः
अस्य श्री रुद्राध्याय प्रश्न महामंत्रस्य,
अघोर ऋषिः,
अनुष्टुप् छंदः,
संकर्षण मूर्ति स्वरूपो योऽसावादित्यः परमपुरुषः स एष रुद्रो देवता ।
नमः शिवायेति बीजम् ।
शिवतरायेति शक्तिः ।
महादेवायेति कीलकम् ।
श्री सांब सदाशिव प्रसाद सिद्ध्यर्थे जपे विनियोगः ॥
कर-न्यासः
कर-न्यासः
ॐ अग्निहोत्रात्मने अंगुष्ठाभ्यां नमः ।
दर्शपूर्ण मासात्मने तर्जनीभ्यां नमः ।
चातुर्मास्यात्मने मध्यमाभ्यां नमः ।
निरूढ पशुबंधात्मने अनामिकाभ्यां नमः ।
ज्योतिष्टोमात्मने कनिष्ठिकाभ्यां नमः ।
सर्वक्रत्वात्मने करतल करपृष्ठाभ्यां नमः ॥
अङ्ग-न्यासः
अङ्ग-न्यासः
अग्निहोत्रात्मने हृदयाय नमः ।
दर्शपूर्ण मासात्मने शिरसे स्वाहा ।
चातुर्मास्यात्मने शिखायै वषट् ।
निरूढ पशुबंधात्मने कवचाय हुम् ।
ज्योतिष्टोमात्मने नेत्रत्रयाय वौषट् ।
सर्वक्रत्वात्मने अस्त्रायफट् । भूर्भुवस्सुवरोमिति दिग्बंधः ॥
ध्यानम्
ध्यानम्
आपाताल-नभःस्थलांत-भुवन-ब्रह्मांड-माविस्फुरत्-
ज्योतिः स्फाटिक-लिंग-मौलि-विलसत्-पूर्णेंदु-वांतामृतैः ।
अस्तोकाप्लुत-मेक-मीश-मनिशं रुद्रानु-वाकांजपन्
ध्याये-दीप्सित-सिद्धये ध्रुवपदं-विँप्रोऽभिषिंचे-च्छिवम् ॥
ब्रह्मांड व्याप्तदेहा भसित हिमरुचा भासमाना भुजंगैः
कंठे कालाः कपर्दाः कलित-शशिकला-श्चंड कोदंड हस्ताः ।
त्र्यक्षा रुद्राक्षमालाः प्रकटितविभवाः शांभवा मूर्तिभेदाः
रुद्राः श्रीरुद्रसूक्त-प्रकटितविभवा नः प्रयच्छंतु सौख्यम् ॥
गणपति-प्रार्थना
गणपति-प्रार्थना
ॐ ग॒णानां᳚ त्वा ग॒णप॑तिग्ं हवामहे क॒विं क॑वी॒नामु॑प॒मश्र॑वस्तमम् ।
ज्ये॒ष्ठ॒राजं॒ ब्रह्म॑णां ब्रह्मणस्पत॒ आ नः॑ शृ॒ण्वन्नू॒तिभि॑स्सीद॒ साद॑नम् ॥
महागणपतये॒ नमः ॥
शान्ति-प्रार्थना
शान्ति-प्रार्थना
शं च॑ मे॒ मय॑श्च मे प्रि॒यं च॑ मेऽनुका॒मश्च॑ मे॒ काम॑श्च मे सौमनस॒श्च॑ मे भ॒द्रं च॑ मे॒ श्रेय॑श्च मे॒ वस्य॑श्च मे॒ यश॑श्च मे॒ भग॑श्च मे॒ द्रवि॑णं च मे यं॒ता च॑ मे ध॒र्ता च॑ मे॒ क्षेम॑श्च मे॒ धृति॑श्च मे॒ विश्वं॑ च मे॒ मह॑श्च मे सं॒विँच्च॑ मे॒ ज्ञात्रं॑ च मे॒ सूश्च॑ मे प्र॒सूश्च॑ मे॒ सीरं॑ च मे ल॒यश्च॑ म ऋ॒तं च॑ मे॒ऽमृतं॑ च मेऽय॒क्ष्मं च॒ मेऽना॑मयच्च मे जी॒वातु॑श्च मे दीर्घायु॒त्वं च॑ मेऽनमि॒त्रं च॒ मेऽभ॑यं च मे सु॒गं च॑ मे॒ शय॑नं च मे सू॒षा च॑ मे॒ सु॒दिनं॑ च मे ॥
ॐ शांतिः॒ शांतिः॒ शांतिः॑ ॥
परिचय
श्री रुद्रं लघुन्यासम् वह पूर्वांग है जो नमकम् के पाठ से पहले किया जाता है। इसमें रुद्र का ध्यान, शरीर के अंगों में देवताओं की स्थापना (न्यास), विनियोग, कर-न्यास तथा अंग-न्यास सम्मिलित हैं।
आरम्भ के ध्यान-श्लोक रुद्र का वर्णन शुद्ध स्फटिक के समान कान्तिमान्, त्रिनेत्र, पंचमुख, गंगाधर, दशभुज और व्याघ्रचर्मधारी के रूप में करते हैं। इसके पश्चात् साधक अपने प्रत्येक अंग में एक-एक देवता की स्थापना करता है — जननेन्द्रिय में ब्रह्मा, चरणों में विष्णु, हृदय में शिव, शिर में महादेव।
‘अग्निर्मे वाचि श्रितः’ से आरम्भ होने वाला भाग एक श्रृंखला है जिसमें प्रत्येक देवता इन्द्रिय में, इन्द्रिय हृदय में, हृदय साधक में, साधक अमृत में और अमृत ब्रह्म में प्रतिष्ठित बताया गया है — यही इस न्यास का तात्त्विक सार है।
अन्त में महागणपति की प्रार्थना तथा ‘शं च मे मयश्च मे’ की शान्ति-प्रार्थना है, जो चमकम् के तृतीय अनुवाक से ली गई है।
पाठ विधि
- लघुन्यासम् का पाठ सदैव नमकम् से पूर्व किया जाता है; नमकम् के पश्चात् चमकम् का पाठ होता है।
- स्नान करके, शुद्ध श्वेत वस्त्र धारण कर, देव की ओर मुख करके बैठें।
- न्यास के समय जिस अंग का नाम आए, उसे दाहिने हाथ से स्पर्श करें।
- स्वर-चिह्न (उदात्त, अनुदात्त, स्वरित) वैदिक उच्चारण के लिए अंकित हैं; सम्भव हो तो गुरुमुख से स्वर सीखकर ही पाठ करें।
- सोमवार, प्रदोष, महाशिवरात्रि तथा श्रावण मास में इसका पाठ विशेष फलदायी माना जाता है।
संदर्भ 2
- Sri Rudram (vignanam.org, Vaidika Vignanam) — सरल देवनागरी संस्करण — सरलीकृत अनुस्वार, स्वर-चिह्नों सहित
The Devanagari reproduced here follows this edition akshara-for-akshara, including its simplified anusvara spellings (पंच, संकाशं, कंठे) and its Vedic nasal-glide notation (रुद्रं-वैँ, शिखायां-वाँमदेवाः), which match the convention used elsewhere on this site. Thirteen readings were corrected against sanskritdocuments.org where this edition had dropped or swapped a consonant: वाघृदये → वाग्धृदये, मूर्द्नि → मूर्ध्नि, जठरेऽअग्नि → जठरेऽग्नि, प्रयच्चंतु → प्रयच्छंतु, अभिषिंचेच्चिवम् → अभिषिंचेच्छिवम्, मीडुष्टम → मीढुष्टम, विद्यद्भ्यश्च → विध्यद्भ्यश्च, आक्खिदते → आख्खिदते, प्रक्खिदते → प्रख्खिदते, सत्वानो → सत्त्वानो, जैष्ठ्यं → ज्यैष्ठ्यं, त्वष्ठा → त्वष्टा, श्यामाकाश्च → श्यामकाश्च.
- rudraprashnaH kR^iShNayajurvedIya sasvaraH (sanskritdocuments.org) — doc_veda/rudra.html — लघुन्यासः और नमकम्, स्वर-चिह्नों सहित
Independent accented witness, used for a word-by-word verification pass. It writes the shuddha-devanagari conjuncts (सङ्काश, पञ्च) and uses ꣳ where this edition writes ग्ं — notational differences, not textual ones. Its laghunyasa omits the अथातो रुद्र स्नानार्चनाभिषेक विधिं prose passage and adds सर्वान् महाजनान् रक्षन्तु after माग्ं रक्षन्तु; both are edition differences in the preliminary matter, and this page follows the vignanam recension throughout.
लाइसेंस: Verified against sanskritdocuments.org
यह सामग्री वेद पथ संपादकीय टीम द्वारा संकलित एवं संपादित है, और इसकी क्रमशः समीक्षा की जा रही है।
